18 آبان 1405|38 : 9

یک تولیدکننده بازی های فکری با اشاره به چالش های صنعت اسباب بازی کشور، از حاشیه سود پایین، کپی برداری از محصولات، ضعف حمایت های اجرایی و نبود ساختار صنفی منسجم به عنوان موانع اصلی فعالیت تولیدکنندگان داخلی نام برد.
صنعت اسباب بازی و بازی های فکری ایران با وجود ظرفیت های طراحی و تولید داخلی، همچنان با چالش های متعددی در مسیر رقابت با محصولات خارجی روبه رو است. مشکلات اقتصادی خانواده ها، تمایل بخشی از بازار به برندهای خارجی و نبود حمایت مؤثر از مالکیت فکری، از جمله عواملی هستند که فعالیت تولیدکنندگان داخلی را دشوار کرده اند.
شهرام مقصودی، تولیدکننده بازی های فکری، با اشاره به ویژگی های بازار اسباب بازی اظهار کرد: در این بازار باید میان خریدار و مصرف کننده تفاوت قائل شد؛ چراکه در بیشتر موارد والدین خریداران اصلی هستند، در حالی که کودکان مصرف کنندگان نهایی محصولات محسوب می شوند. بنابراین تولیدکننده باید هم رضایت والدین را جلب کند و هم محصولی متناسب با نیاز و علاقه کودکان ارائه دهد.
وی با اشاره به دشواری رقابت محصولات ایرانی با نمونه های خارجی افزود: حتی اگر یک بازی ایرانی از کیفیت مناسبی برخوردار باشد، گاهی صرف ایرانی بودن محصول در مقایسه با برندهای خارجی به نقطه ضعف تبدیل می شود. تنوع بالای محصولات خارجی در فروشگاه ها و تمایل برخی فروشندگان به عرضه این کالاها نیز شرایط را برای تولیدکنندگان داخلی دشوارتر کرده است.
به گفته مقصودی، در چنین شرایطی تولیدکنندگان ایرانی ناچارند با حاشیه سود پایین تری فعالیت کنند؛ مسئله ای که ادامه تولید و سرمایه گذاری در این حوزه را با مشکل مواجه می کند.
کاهش قدرت خرید خانواده ها و افت تقاضا برای بازی های فکری
مقصودی با اشاره به شرایط اقتصادی خانوارها تصریح کرد: در شرایطی که خانواده ها با مشکلات معیشتی و کاهش قدرت خرید مواجه هستند، اسباب بازی و به ویژه بازی های فکری معمولاً در اولویت های نخست خرید قرار نمی گیرند.
این مسئله باعث شده است مشکلاتی که از گذشته در مسیر فعالیت تولیدکنندگان وجود داشته، تأثیر بیشتری بر میزان فروش و وضعیت بازار محصولات داخلی بگذارد.
وی همچنین یادآور شد که اگرچه ترجمه نشدن برخی بازی های خارجی به زبان فارسی می تواند فرصتی برای محصولات ایرانی ایجاد کند، اما همچنان نام و اعتبار برندهای خارجی برای بخشی از خریداران جذابیت بیشتری دارد.
کپی برداری؛ مانعی جدی برای نوآوری در صنعت بازی های فکری
یکی از مهم ترین چالش هایی که این تولیدکننده به آن اشاره کرده، کپی برداری از ایده ها و محصولات موفق بازار است.
مقصودی با بیان اینکه حتی ثبت محصولات در مراجع مربوط نیز همیشه مانع کپی برداری نمی شود، توضیح داد: تجربه هایی وجود داشته که با وجود ثبت محصول در شورای نظارت بر اسباب بازی و پیگیری حقوق مالکیت معنوی، تولیدکنندگان دیگر همچنان امکان ساخت نمونه های مشابه را داشته اند.
به گفته وی، پیگیری حقوقی چنین مواردی زمان و انرژی زیادی از تولیدکننده می گیرد؛ در حالی که فعالان این حوزه هم زمان باید برای طراحی، تولید و عرضه محصولات جدید برنامه ریزی کنند.
وی تأکید کرد که هرچه یک بازی با استقبال بیشتری در بازار مواجه شود، احتمال کپی برداری از آن نیز افزایش پیدا می کند. در چنین شرایطی، تولیدکننده ای که برای طراحی و توسعه محصول هزینه کرده، ممکن است با رقیبی مواجه شود که بدون طی همان مسیر، محصولی مشابه را روانه بازار می کند.
ثبت و دریافت مجوز؛ آیا حمایت واقعی از تولیدکننده انجام می شود؟
این تولیدکننده بازی های فکری با اشاره به بیش از 15 سال فعالیت خود در این حوزه، درباره عملکرد شورای نظارت بر اسباب بازی و فرآیند ثبت محصولات اظهار کرد: ثبت و دریافت مجوز از جمله اقداماتی است که تولیدکنندگان برای عرضه محصولات خود انجام می دهند، اما مسئله اصلی میزان حمایت مؤثر پس از ثبت محصول است.
به اعتقاد مقصودی، تولیدکننده باید اطمینان داشته باشد که پس از صرف هزینه برای ثبت و دریافت مجوز، در برابر کپی برداری نیز از حمایت کافی برخوردار خواهد بود.
وی همچنین بر ضرورت بررسی اثربخشی خدماتی مانند ثبت محصولات، صدور مجوز و ارائه هولوگرام تأکید کرد و گفت: این خدمات زمانی ارزشمند هستند که بتوانند نیاز واقعی تولیدکننده را برطرف کنند. باید مشخص شود هزینه هایی که فعالان این حوزه پرداخت می کنند، در نهایت چه میزان حمایت و منفعت برای آن ها به همراه دارد.
محدودیت های استفاده از شخصیت های کارتونی و برندهای خارجی
مقصودی در بخش دیگری از صحبت های خود به محدودیت های استفاده از شخصیت های شناخته شده انیمیشن ها و محصولات فرهنگی، به ویژه نمونه های خارجی، اشاره کرد.
به گفته وی، استفاده از شخصیت های محبوب کارتونی می تواند به جذابیت و فروش محصولات اسباب بازی و بازی های فکری کمک کند؛ بنابراین ضوابط مربوط به این موضوع باید به صورت شفاف و متناسب با شرایط بازار اجرا شوند.
وی با اشاره به مشاهده برخی تذکرات و موارد ممیزی در نمایشگاه ها افزود: در شرایطی که بعضی تولیدکنندگان با محدودیت هایی مواجه می شوند، مشاهده محصولات مشابه در بازار این پرسش را ایجاد می کند که چرا مقررات برای همه فعالان به شکل یکسان اجرا نمی شود.
چرا تشکیل اتحادیه مستقل اسباب بازی دشوار است؟
یکی دیگر از موضوعات مطرح شده از سوی این تولیدکننده، نبود یک ساختار صنفی منسجم برای فعالان صنعت اسباب بازی است.
مقصودی با اشاره به تنوع مواد اولیه و روش های تولید در این صنعت، از جمله استفاده از پلاستیک، چوب و فلز، این تنوع را یکی از عوامل دشواری شکل گیری یک اتحادیه فراگیر دانست.
وی همچنین به تجربه تأسیس انجمن اسباب بازی اشاره کرد و گفت: در ابتدا گروهی حدود 24 نفره برای تشکیل این انجمن اقدام کردند، اما در ادامه تعداد اعضا کاهش یافت و در نهایت انجمن با حداقل تعداد اعضای لازم به ثبت رسید.
به گفته وی، در سال های بعد تشکل های دیگری از جمله انجمن بازی های رومیزی و مجموعه های مرتبط با فعالان صنعت اسباب بازی نیز شکل گرفتند، اما ایجاد هماهنگی میان این تشکل ها و رسیدن به یک ساختار صنفی منسجم همچنان از نیازهای این صنعت محسوب می شود.
مقصودی معتقد است همگرایی تشکل های موجود می تواند به پیگیری مؤثرتر مطالبات تولیدکنندگان و حل مشکلات مشترک آن ها کمک کند.
حمایت از تولید داخلی؛ فراتر از صدور مجوز
این تولیدکننده بازی های فکری در پایان با تأکید بر علاقه فعالان این حوزه به طراحی و تولید محصولات جدید اظهار کرد: بسیاری از تولیدکنندگان با وجود هزینه ها و دشواری های موجود، همچنان برای توسعه بازی های جدید تلاش می کنند.
به گفته وی، تولیدکنندگان علاوه بر امکان تولید، به دیده شدن محصولات، دسترسی مناسب به بازار و حمایت از حقوق مالکیت فکری نیاز دارند.
در مجموع، رقابت پذیری صنعت اسباب بازی و بازی های فکری ایران تنها به توانایی طراحی و تولید محصولات باکیفیت محدود نمی شود؛ بلکه حمایت عملی از مالکیت فکری، بهبود شرایط عرضه، تقویت قدرت خرید خانوارها و ایجاد تشکل های صنفی مؤثر نیز در توسعه این صنعت نقش مهمی دارند.