مقدمه

در سال های اخیر، قدم برداشتن به سوی شفاف تر کردن و هوشمند سازی فرآیندهای بازرگانی و تجاری، به یکی از هدف های اصلی سیستم اقتصادی کشور تبدیل شده است. در همین راستا سامانه جامع تجارت ایران به عنوان یک مرجع یکپارچه مدیریت فعالیت های تجاری داخلی و خارجی، نقشی کلیدی در سامان دهی، نظارت و تسهیل مبادلات تجاری ایفا می کند. 

این سامانه نه تنها بستری برای ثبت و پیگیری عملیات مهمی مانند صدور و تأیید فاکتور، ثبت سفارش و انتقال مالکیت کالا را فراهم کرده است، بلکه با وصل شدن به سامانه های کوچک تر، از جمله سامانه جامع انبارها، چارچوبی شفاف و قابل استناد برای فعالین اقتصادی و سازمان های نظارتی به وجود آورده است. این روزها آشنایی دقیق با فرآیندها و امکانات سامانه جامع تجارت، تنها یک انتخاب نیست، بلکه پیش شرط فعالیت قانونی و پایدار در فضای تجارت کشورمان به شمار می رود.

ثبت فاکتور فروش در سامانه جامع تجارت

ثبت فاکتور فروش در سامانه جامع تجارت ایران یکی از مهم ترین و پرتکرارترین عملکردهای این سامانه محسوب می شود. این کار، یک زنجیره شفاف و قابل استناد میان فروشنده و خریدار ایجاد می کند و اساس قانونی انتقال مالکیت کالا قرار می گیرد.

مراحل ثبت فاکتور فروش توسط فروشنده
فروشنده پس از ورود به پنل کاربری خود، از منوی «عملیات تجاری داخلی» گزینه «انتقال مالکیت و مکان» را انتخاب می کند. سپس انبار مورد نظر و کالاهای قابل فروش را از موجودی خود انتخاب و با وارد کردن اطلاعات خریدار (کد ملی یا شناسه ملی) و مشخصات فاکتور، فرآیند ثبت را نهایی می کند.

مراحل تأیید فاکتور فروش توسط خریدار
خریدار با ورود به حساب کاربری، به بخش «مدیریت اسناد ورودی» مراجعه می کند. در این بخش، فاکتورهای صادرشده به نام وی که در انتظار تأیید هستند نمایش داده می شوند. در ادامه خریدار پس از بررسی اطلاعات، در صورت درستی و صحت آن ها، فاکتور را تأیید و در غیر این صورت آن را رد خواهد کرد.

اهمیت تأیید فاکتور
تأیید فاکتور در سامانه جامع تجارت صرفاً یک فرآیند اداری نیست. با تأیید خریدار، معامله به صورت رسمی در سوابق هر دو طرف ثبت شده و مالکیت کالا به طور سیستمی منتقل می شود. این فرآیند از بروز اختلافات احتمالی جلوگیری کرده و یک سند دیجیتال معتبر برای نهادهای نظارتی ایجاد خواهد شد.

ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت

برای واردات هر نوع کالا به کشور، ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت اولین و ضروری ترین مرحله است. بدون دریافت کد هشت رقمی ثبت سفارش، ترخیص و آزادسازی کالا از گمرک امکان پذیر نخواهد بود.

مراحل کلی ثبت سفارش شامل دریافت پیش فاکتور (Proforma Invoice) از فروشنده خارجی، ورود به سامانه با نقش «بازرگان» و ایجاد پرونده جدید در بخش «عملیات تجارت خارجی» است. پس از وارد کردن اطلاعات پیش فاکتور، مشخصات فروشنده و جزئیات کالا، درخواست برای سازمان های مجوزدهنده ارسال می شود. با اخذ تمامی تأییدیه ها، کد هشت رقمی ثبت سفارش صادر می شود که مبنای ادامه فرآیندهای واردات، تخصیص ارز و ترخیص کالا خواهد بود.

تفاوت سامانه جامع تجارت و سامانه جامع انبارها

یکی از اشتباهات رایج کاربران، یکسان دانستن سامانه جامع تجارت و سامانه جامع انبارهاست. در حقیقت، سامانه جامع تجارت نقش هسته مرکزی و پلتفرم اصلی را ایفا می کند، در حالی که سامانه جامع انبارها یکی از زیرمجموعه های اجرایی آن به شمار می رود.

سامانه جامع انبارها به طور تخصصی مسئول ثبت ورود، خروج و موجودی کالا در تمامی انبارهای واقع شده در کشور است. اطلاعات ثبت شده در این سامانه به سامانه جامع تجارت منتقل شده و با اسناد خرید، فروش و واردات تطبیق داده می شود. این یکپارچگی، نقش مهمی در جلوگیری از احتکار و عرضه کالا خارج از شبکه رسمی دارد.

جرایم مرتبط با سامانه جامع تجارت

ثبت نکردن فعالیت ها و رعایت نکردن الزامات قانونی سامانه جامع تجارت، پیامدهایی جدی به دنبال دارد. مطابق قوانین، نگهداری یا معامله کالای مشمول بدون ثبت در سامانه، مصداق قاچاق یا عرضه خارج از شبکه بوده و مشمول جریمه های سنگین می شود.

برای مثال یک شرکت واردکننده می تواند به دلیل عدم ثبت فروش تلفن های همراه، به پرداخت جریمه ای بیش از 2٬000 میلیارد ریال محکوم شود یا یک واحد صنفی نیز به دلیل ثبت نکردن محموله چای، جریمه ای معادل 8.7 میلیارد ریال پرداخت کند. این موارد نشان دهنده اهمیت در اجرای قوانین و ریسک بالای عدم پایبندی به الزامات در این سامانه است.

پشتیبانی و ابزارهای کمکی

به منظور پاسخگویی به کاربران، مرکز پشتیبانی سامانه جامع تجارت به صورت شبانه روزی فعال است و از طریق شماره 124 (داخلی 2) خدمات مشاوره ارائه می دهد. همچنین نسخه اپلیکیشن این سامانه برای سیستم عامل اندروید در دسترس قرار دارد که امکان استفاده از برخی قابلیت های پایه، از جمله مدیریت اسناد، را فراهم می کند.

جمع بندی

سامانه جامع تجارت ایران دیگر تنها یک سامانه نیست، بلکه به اساس و سیستم مرکزی تجارت کشور تبدیل شده است. این سامانه با هوشمندسازی فرآیندها، مسیر فعالیت فعالان قانونمند را هموار می کند و هم زمان با ایجاد شفافیت، ابزار قدرتمندی برای نظارت و مقابله با تخلفات اقتصادی در اختیار نهادهای دولتی قرار می دهد.

تسلط بر کار با سامانه جامع تجارت، امروز یک ضرورت غیر قابل انکار برای فعالان اقتصادی است. همان گونه که استفاده از سامانه های تخصصی در سایر حوزه ها اجتناب ناپذیر شده، فعالیت تجاری در ایران نیز بدون شناخت و بهره برداری صحیح از سامانه جامع تجارت امکان پذیر نخواهد بود. این انقلاب دیجیتال، زبان جدید تجارت را تعریف کرده و آشنایی با آن شرط ماندن و سودآوری در فضای کسب وکار کشور است.